Er zijn nachten waarop de kamer zo helder verlicht is dat het lijkt alsof het weer zo is. Fotografen staan langs de barricade opgesteld. Assistenten bewegen als schaduwen. Een model stapt naar buiten en het eerste wat je opvalt is niet de jurk. Het is de lijn die een sleutelbeen tot een blikvanger maakt. Het script dat het licht vangt onder een manchet. Een flits van kleur op een ribbenkast als ze zich omdraait en dan weer verdwijnt, als een geheim dat precies weet wanneer het zich moet laten zien.
Vroeger beschouwde de mode de huid als een leeg canvas. Een neutraal oppervlak dat bedoeld was om onder stof te verdwijnen. Het lichaam was een kleerhanger. De fantasie vereiste uniformiteit. Tatoeages maakten die fantasie ingewikkeld omdat ze weigerden neutraal te zijn. Ze droegen specificiteit in zich. Permanentie. Biografie. Alles wat de mode vroeger met het zelfvertrouwen van een definitieve montage wegknipte.
In de tweede helft van de vorige eeuw werd de regel vaak met dezelfde kalme vastberadenheid uitgesproken als die voor lengte en proporties gold: een schone huid. Inkt beperkte de veelzijdigheid. Te persoonlijk. Te permanent. Hoe kon je het gezicht van elk merk zijn als je pols al een naam droeg of je onderarm een draak? Voor een industrie die gebouwd was op vervangbare beelden, leken tatoeages een bron van wrijving.
En toch waren ontwerpers al lang voordat ze moedig waren nieuwsgierig. Tattoo-afbeeldingen verschenen eerst als illusie: prints die inkt nabootsten zonder getatoeëerde lichamen volledig in beeld te brengen. In het begin van de jaren zeventig verwees Issey Miyake naar tattoo-drama door middel van gedrukte illustraties op kleding. Jean Paul Gaultier speelde met tattoo-motieven als oppervlakte en suggestie. Deze momenten waren flirten, geen omarming. Bewondering op veilige afstand.
Wat veranderde, was niet de mode. Het was de wereld daarbuiten. Tatoeages verspreidden zich via muziek, sport, het nachtleven en kunst, totdat ze gewoon werden, vervolgens onopvallend en uiteindelijk vanzelfsprekend. De culturele verschuiving is nu meetbaar. In 2023 rapporteerde het Pew Research Center dat 32 procent van de volwassenen in de VS minstens één tatoeage heeft. Van de mensen onder de 30 heeft 41 procent een tatoeage. Bij de 30- tot 49-jarigen loopt dat percentage op tot 46 procent. Op dat moment wordt een 'schone huid' niet langer gezien als een voorkeur, maar als een ontkenning.
Wanneer het publiek is getatoeëerd, begint het beeld dat iets anders pretendeert oneerlijk aan te voelen.
De catwalk volgt uiteindelijk altijd de straat. Het keerpunt wordt zelden aangekondigd. Het komt tot uiting in de manier waarop de sterkste beelden niet langer gestileerd lijken, maar doorleefd. Niet rommelig. Doorleefd. Alsof de kledingstukken een reeds geschreven leven doorlopen. Het model is niet langer een leeg canvas dat wacht op de visie van een ontwerper. Ze arriveert al met een eigen verhaal en de collectie moet daarop inspelen.
Tatoeages begonnen te functioneren zoals sieraden dat vroeger deden, behalve dat ze niet voor een avond konden worden geleend. Het waren geen rekwisieten. Het waren bewijzen. Bewijzen van tijd en beslissingen. Bewijzen van een privéleven dat bestond vóór de show en dat daarna zal voortduren. Een tatoeage is het tegenovergestelde van seizoensgebonden. Het weigert de cyclus. Het dringt aan op herinnering.
Mode kan bijna alles produceren: patina, textuur, zelfs de illusie van authenticiteit. Wat mode niet kan produceren, is een biografie. Een liedtekst gekozen op zeventienjarige leeftijd. Een symbool meegebracht van een reis die iemands leven heeft veranderd. Een gedenkteken. Een fout die betekenis heeft gekregen. Inkt draagt de textuur van het leven, en die textuur komt echt over in een wereld die verzadigd is met performance.
De populariteit van tatoeages op de catwalk heeft niet alleen te maken met houding. Het gaat ook om compositie. Fotografen belichten nu tatoeages zoals ze vroeger zijde belichtten. Stylisten kaderen ze zoals ze vroeger een horloge kaderen. Een zoom wordt zo geknipt dat een tatoeage op de enkel zichtbaar wordt. Een mouw wordt opgerold om de onderarm te laten zien. Een jurk wordt zo ontworpen dat de tatoeage op het sleutelbeen deel uitmaakt van het silhouet. In de juiste handen wordt inkt een ander materiaal.
Er is ook een nieuw soort intimiteit in deze beelden. Een tatoeage is geen logo. Het behoort niet toe aan een merk. Het behoort toe aan de persoon die het draagt, en het draagt een verhaal dat het publiek slechts gedeeltelijk kan ontcijferen. Dat gedeeltelijke ontcijferen is magnetisch. Het trekt de aandacht zonder zichzelf uit te leggen. Het voelt als het tegenovergestelde van reclame.
Natuurlijk zijn er nuances. De mode heeft een lange geschiedenis van het lenen van elementen uit subculturen zonder de diepgang ervan te erkennen. Tatoeages zijn niet immuun voor dat patroon. Een tatoeage in het gezicht kan worden gebruikt als styling in een show en toch buiten de show om voor vooroordelen zorgen. Een motief kan worden geprezen om zijn esthetische waarde, terwijl de cultuur die het heeft voortgebracht nog steeds onbegrepen blijft. De catwalk houdt van de look. De wereld houdt niet altijd van de persoon.
Maar er is echte vooruitgang geboekt nu getatoeëerde lichamen zonder censuur het podium domineren in monumentale huizen. Tatoeages waren al lang voordat de mode er aandacht aan schonk een uiting van identiteit, gemeenschap en herinnering. Van Polynesische tatau tot zeemanscodes, gevangenis-linework en queer symbolen: inkt was al lang voordat het een trend werd een taal. Wanneer die taal zonder censuur in het beeld wordt toegelaten, voelt het minder als een noviteit en meer als een correctie.
De obsessie van begin jaren 2000 met een poriënloze, ongerepte huid is verdwenen. Luxe neigt nu naar specificiteit. Textuur. Echtheid. Het nieuwe idee van 'schoon' is niet ongemarkeerd. Het is opzettelijk. Tatoeages passen natuurlijk in die verschuiving, omdat ze de ultieme vorm van personalisatie zijn: met de hand gemaakt, intiem voor de drager, onherhaalbaar.
En mode, op zijn best, heeft altijd gedraaid om de mens achter het kledingstuk. Niet alleen om het kledingstuk zelf. Dat is de stille reden waarom tatoeages eindelijk zin hebben op de catwalk. Ze brengen het imago terug naar de persoon. Ze brengen de fantasie dichter bij het leven. Ze zorgen ervoor dat kleding minder aanvoelt als een kostuum en meer als een garderobe.
De catwalk is niet langer een parade van identieke lichamen. Het wordt een bewegende galerij van huidkunst: symbolen en heiligen, fragmenten van poëzie, herinneringen gegrift in het vlees. De jurk is nog steeds belangrijk. Maar ze heeft niet langer het laatste woord.
Tatoeages hebben de mode niet onderbroken. De mode heeft eindelijk een inhaalslag gemaakt.
